www.mktop_.ir

پایان نامه اثرات خانه های دوم بر توسعه پایدار گردشگری مقصد SPSS  به همراه پرسشنامه- از این مطلب میتوانید در پایان نامه و مقاله سمینار و … خود استفاده بنمایید.

 

مقدمه:

امروزه صنعت عظیم گردشگری بویژه گردشگری داخلی جایگاه خاص را در اقتصاد کشورها داشته و نقش فعال ومؤثری در ارتقاء ساختار اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشورها بخصوص در کشورهای رو به توسعه باز می کند. در این راستا گردشگری روستایی نیز جزئی از صنعت گردشگری به حساب می آید که می تواند نقش عمده ایی در توانمند سازی مردم محلی و تنوع بخشی به رشد اقتصادی و نیز خلق فرصتهای شغلی جدید در ارتباط تنگاتنگ با سایر بخشهای اقتصادی ایفا کند.در پژوهش حاضر، اثرات خانه های دوم بر توسعه پایدار گردشگری مقصد( نمونه موردی: دهستان لاویج) مورد بررسی و ارزیابی قرار گرفت. داده های مورد نیاز، از طریق مطالعات و بازدیدهای میدانی و تکمیل دو پرسشنامه ی مجزا از طریق فرمول کوکران با حجم نمونه ای بالغ بر 343 سکنان محلی به شیوه ی تصادفی ساده جمع آوری گردید و با بهره گیری ازآمارهای توصیفی وآزمون کای اسکوئر، مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است. نتایج بیانگر این است، ساکنان محلی معتقدند گسترش گردشگری خانه های دوم تاحدمتوسط موجب ایجاد تغییرات زیست محیطی در منطقه مورد مطالعه، شده است.   

رشد و گسترش گردشگری به شیوه متداول امروزی از جمله پدیده­های مهم اواخر قرن بیستم است و نواحی روستایی و کوهستانی از مهم­ترین عرصه­هایی هستند که در زمینه گردشگری و فعالیت­های وابسته به آن مورد توجه قرار گرفته­اند. گردشگری در محیط­های روستایی با توجه به توسعه شهرنشینی، بهبود سیستم حمل و نقل و ارتباطات، افزایش اوقات فراغت و غیره درحال گسترش است. بدیهی است هر نوع از فعالیت­های مرتبط با گردشگری روستایی، موجب بروز تحولات  اجتماعی ،اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و زیست­محیطی در مناطق روستایی می­شود که در این راستا، ایجاد و گسترش خانه های دوم، به­عنوان یکی از پیامدهای قابل تعمق و بررسی تحولات مورد نظر است. بنابراین، با توجه به روند شکل­گیری و تمایلات مردم برای ایجاد خانه­های دوم و تأثیراتی که این پدیده از ابعاد اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، کالبدی در نواحی روستایی خواهد گذاشت، برای مدیریت و ساماندهی مناسب این فضاها، توجه به خانه­های دوم و بررسی پیامدهای آن به منظور  هدایت منطقی آنها از ضروریات است. با توجه به اهمیت مطالب فوق، دهستان لاویج بخش چمستان از توابع شهرستان نور به­عنوان منطقه گردشگری مقصد مورد مطالعه انتخاب شد تا تأثیر گردشگری خانه های دوم بر توسعه پایدار مقصد منطقه هدف مورد بررسی و ارزیابی قرار گیرد.

همانطور که می دانیم رکن اصلی هر تحقیق علمی را مرحلۀ انتخاب، تعریف و بیان مسأله تحقیق تشکیل می دهد. چنانچه در این فصل، ابتدا به بیان مسأله و سپس ضرورت انجام تحقیق و سابقه انجام تحقیق و در پی آن بیان سؤالات تحقیق پرداخته شده است. در واقع این فصل تحت عنوان کلیّات تحقیق، مسیر انجام این تحقیق را نشان می دهد.

تحولات اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جهان طی سده های اخیر بویژه در زمینه افزایش جمعیت، گسترش شهرنشینی، توسعه راههای ارتباطی و وسایل حمل و نقل، افزایش اوقات فراغت و بهبود رفاه اجتماعی منجر به توسعه گردشگری در نواحی روستایی یا گردشگری روستایی شد. البته گردشگری روستایی به عنوان یک فعالیت اجتماعی درنیمه قرن 18 در انگلستان و اروپا ظاهر گردید. قبل از آن نیز نواحی روستایی مورد استفاده فعالیتهای تفریحی قرار گرفت، اما محدود به اشراف، درباریان و اقشار خاص بود، برخی از فعالیتهای گردشگری روستایی همراه با اقامت و بیتوته در نواحی روستایی است، این حضور عمدتاً به صورت اقامت در چادر، واگن های مسافرتی، خانه های دوم، منازل خصوصی کرایه ای، مهمانسرا و هتلها در نواحی روستایی می باشد. اقامت در خانه های دوم رایج ترین شکل فعالیت در گردشگری روستایی است و به همین دلیل شکل گیری و گسترش خانه های دوم امروزه به عنوان مهمترین پیامد در توسعه گردشگری در نواحی روستایی است. توسعه توریسم روستایی به طور سازمان یافته از اواخر قرن نوزدهم و از اروپا آغاز شد. به نظر می رسد گردشگری روستایی از نواحی کوهستانی آلمان یا قلمروهای ساحلی فرانسه سرچشمه گرفته باشد. گردشگری خانه های دوم یکی از الگوهای گسترش گردشگری به ویژه در نواحی روستایی و کوهستانی است که از طریق گسترش مالکیت خانه های دوم (خانه های ییلاقی یا خانه های تعطیلات) حاصل می شود.

علیرغم سابقه نسبتاً زیاد شکل گیری خانه های دوم در نواحی روستایی، گردشگری خانه های دوم اخیراً تجدید حیاتی را تجربه می کند که اغلب با توجه به الگوهای جدید تولید و مصرف اقتصادی قابل تشریح است. این روند همچنین به عنوان واکنشی در برابر بحران روستایی حاصل از تجدید ساختار کشاورزی در حال گسترش است. در برخی کشورها مالکیت خانه های دوم به عنوان بخش اجتناب ناپذیر زندگی جدید در نظر گرفته شده و به همین دلیل اکثر مقصدهای روستایی را گردشگری داخلی تشکیل می دهند.از آنجا که گردشگری با محیط طبیعی و فعالیت های اقتصادی- اجتماعی رابطه متقابل دارد، می تواند آثار و پیامدهای مثبت و یا منفی در این زمینه ها داشته باشد. به همین دلیل شناخت آثار و پیامدهای گردشگری در مرحله اول و مدیریت این اثرات در مرحله دوم می تواند پیامدهای مثبت گردشگری برای نواحی روستایی را به حداکثر ممکن و پیامدهای منفی آن را به حداقل ممکن کاهش دهد. گسترش خانه های دوم و حضور مالکان در روستاها، بالطبع اثرات چشمگیری بر جوامع روستایی خواهد گذاشت که باعث ایجاد تحولات اقتصادی، اجتماعی، محیطی در نواحی روستاها می­شود. برای نمونه ممکن است خانه های قدیمی بازسازی شوند و یا تبدیل به خانه های جدید شوند که علاوه بر خوش­ منظره کردن یک محل، مردم محلی نیز چه به­صورت موقت و یا دائم توسط مالکین خانه های دوم استخدام شوند و از این طریق، درآمدی عایدشان شود؛ فروشگاه­های محلی فعال­تر شده و یا ممکن است تسهیلات دیگری نیز در محیط روستا فراهم شوند.

با این­حال، افزایش خانه های دوم در نواحی روستایی و نبود برنامه­ریزی و مدیریت کارآمد، اثرات زیان­بار یا منفی نیز بر جای خواهد گذاشت؛  تجربه نشان داده است که هر جا گردشگری به­طور خودجوش و اتفاقی و بدون برنامه­ریزی و مدیریت مؤثر رشد کند، پیامد نامطلوبی به بار آورده است و در درازمدت، مشکلات آن بیشتر از فواید آن شده است . به طوری که در این راستا، نقاط روستایی هدف نیز با مسائلی از قبیل تغییرات شدید کاربری زمین، افزایش کاذب قیمت زمین و بورس­بازی آن، کاهش شاغلان در بخش کشاورزی، ساخت و ساز بی رویه و کنترل نشده، ازدحام، آلودگی، افزایش قیمت کالا و خدمات، برهم­زدن نمای ظاهر روستاها، تغییر شکل چشم­اندازهای طبیعی و مصرف بی­رویه از منابع طبیعی روبه­رو می­شوند . و یا ممکن است حضور شهرنشینان در نواحی روستایی، فرهنگ مطلوب و بی­آلایش روستائیان را کم­رنگ کرده و زمینه بی­هویتی آنان را فراهم آورد (مهدوی حاجیلوئی و قدیری معصوم، 1388: 21). یکی از نواحی که قابلیت­های زیادی برای گسترش گردشگری دارد دهستان لاویج  است که در بخش چمستان از توابع شهرستان نور واقع است. ﺍﺯ ﻧﻈﺮ ﺟﻤﻌﻴﺘﻲ ﺍﻳﻦ ﺩﻫﺴﺘﺎﻥ ﺑﺮ ﻃﺒﻖ سرشماری ﺳﺎﻝ 1385 ﺑﺎ 741 ﺧﺎﻧﻮﺍﺭ 3229 ﻧﻔﺮ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺧﻮﺩ ﺟﺎﻱ ﺩﺍﺩﻩ ﺍﺳﺖ. دهستان مورد نظر، در سال­های اخیر به دلیل ویژگی­ها و جاذبه­های طبیعی، چشم­اندازهای زیبا، شرایط اقلیمی مناسب و وجود چشمه های آب گرم ، مورد توجه گردشگران و به­ویژه مالکین خانه های دوم قرار گرفته است که این امر، موجب شکل­گیری و افزایش خانه های دوم در منطقه مورد مطالعه شده است..

در این راستا، شکل­گیری خانه های دوم در نواحی روستایی مورد مطالعه نیز از یک­سو موجب آسیب­رساندن به باغات و اراضی کشاورزی و تشدید تغییر کاربری اراضی و از سوی دیگر موجب درآمدزایی، ایجاد فرصت­های شغلی و رونق اقتصادی در این روستاها شده است. بدین سبب، شناخت آثار و پیامدهای گردشگری در مرحله اول و مدیریت این اثرات در مرحله دوم می­تواند پیامدهای مثبت گردشگری برای نواحی روستایی را به حداکثر ممکن و پیامدهای منفی آن را به حداقل ممکن کاهش دهد. با توجه به اهمیت موضوع، پژوهش حاضر بر آن است تا ضمن بررسی سابقه و روند شکل­گیری این قبیل مساکن در توسعه ی پایداروستایی آن را در دهستان لاویج  بخش چمستان از نگاه ساکنان محلی مورد بررسی و ارزیابی قرار دهد.

تحولات زندگی بشر، گذار از شیوه­های معیشتی سنتی و روی­آوری به زندگی شهری، صنعتی شدن و ماشینی شدن، فراهم شدن زیرساخت­ها، برخورداری از وسایط نقلیه و سیستم حمل و نقل و ارتباطات سریع، تمایلات مردم برای استفاده از اوقات فراغت خود در مکان­های خوش آب و هوای دارای مناظر طبیعی برجسته و دور از غوغای زندگی ماشینی شهری و …، همه در راستای رفع نیازهای بشر امروزه برای آرامش، تجدید قوا، استفاده مناسب از اوقات فراغت و همراهی با اعضای خانواده در محیط­های زیبا و پرجاذبه است. رفع این نیاز اساسی انسانی در کشورها و مناطق مختلف، متناسب با فرهنگ، اقتصاد، بسترهای مناسب طبیعی، سطح توسعه­یافتگی و غیره متفاوت است. آن­چه وجه اشتراک انسانی جوامع مختلف است، دستیابی به آرامش، برخورداری از فضاهای پرجاذبه و زیبا برای جوابگویی به نیاز اساسی اوقات فراغت، به خصوص از ابعاد شادابی، آرامش­بخشی و استفاده بهینه از زمان در جمع خانواده و همراهان است. این مهم به­خصوص در زندگی متأثر از صنعتی شدن، ماشینی شدن، آپارتمان­نشینی، درگیر غوغای رفت و آمد در کلان­شهرها و عدم تعامل اجتماعی، فرهنگی و انسانی در دوران امروز بیشتر مشهود است. لذا متناسب با وضعیت هر کشور، پدیده استفاده از مکان­های پر جاذبه و برخوردار از مناظر طبیعی اعم از آب، جنگل ، فضای سبز و … با تناوب زمانی مختلف شروع شده است. تجلی و نماد ظهور این مکان­ها در کشورها و نقاط مختلف از تنوع زیادی برخوردار است. روستاها، به دلیل تنوع توانمندی­های طبیعی (آب، جنگل، فضای سبز، طبیعت بکر، محیط آرام، ارزان بودن، همکاری و مشارکت مردمی و غیره از بهترین موقعیت­ها برای شکل­گیری خانه­های دوم محسوب می­شوند؛ به­خصوص مناطق روستایی که علاوه بر توانمندی­های فوق­الذکر از موقعیت جغرافیایی ویژه برخوردار بوده، فاصله کمی با کلان­شهرها داشته باشند، بسترهای مناسب­تری برای شکل­گیری خانه­های دوم و دسترسی آسان را فراهم می­نمایند. نتایج مطالعات نشان می­دهد به­دلیل فقدان برنامه­ریزی و ضعف مدیریت، از فرصت­های موجود نواحی روستایی در زمینه­ گردشگری برای تأمین نیازهای فراغتی شهروندان از یک طرف و تجدید حیات اقتصادی و اجتماعی نواحی روستایی از طرف دیگر به درستی استفاده نشده است. در مقابل، تهدیدهای مرتبط با گردشگری خانه های دوم تحقق­یافته و موجب پیامدهای نامطلوبی مانند آلودگی منابع آب، تخریب چشم­انداز طبیعی، تخریب و تغییر کاربری اراضی کشاورزی و باغات، افزایش مهاجرت، رکود فعالیت­های کشاورزی و دوگانگی اجتماعی و غیره می­شوند در حالی که با بهره­برداری مناسب از فرصت­ها می­توان گردشگری خانه­ های دوم را به عنوان ابزاری برای توسعه پایدار نواحی روستایی تبدیل کرد. بنابراین، توجه به این تأثیرات و شناخت آثار این الگوی گردشگری، به سبب این­که نواحی روستایی به لحاظ زیست­محیطی آسیب­پذیرند و به لحاظ اقتصادی و اجتماعی حساس است ضروری می­نماید. از سویی از آن­جا که پژوهشی این­چنینی در منطقه مورد مطالعه انجام نشده است ضرورت و اهمیت پرداختن به این موضوع توجیه می­پذیرد.

اثرات خانه های دوم بر توسعه پایدار گردشگری مقصد SPSS پایان نامه www.mktop.ir

اثرات خانه های دوم بر توسعه پایدار گردشگری مقصد SPSS پایان نامه www.mktop.ir

پیشینه و سوابق موضوع

شارپلی، ریچارد جولیا (1380)، در کتابی تحت عنوان  گردشگری روستایی به نتایج ذیل اشاره کردند .کتاب «گردشگری روستایی» متشکل از 7 بخش است که در آن­ها به مفاهیمی چون تعاریف گردشگری روستایی، تاریخچه گردشگری روستایی، خدمات گردشگری روستایی و… می­ پردازد. این اثر با هدف تحلیل گردشگری روستایی، تلاشی برای معرفی قابلیت­های روستاها در راستای جذب گردشگران بالقوه است .

  • ابوالقاسم شریف زاده و همایون مرادنژاد در مقاله ای تحت عنوان توسعه پایدار و توریسم روستایی به ابعاد پایدار آن پرداخته است. با بررسی گردشگری روستایی به ابعاد پایداری آن پرداخته و بر نقش گردشگری در توسعه پایدار اقتصادی و اجتماعی نواحی روستایی تاکید می کنند که می توان با توسعه منابع انسانی و ایجاد فرصت های شغلی جدید با سیاست گذاری و سرمایه گذاری مطلوب به اهداف و دستاوردهای مذکور برای گردشگری روستایی در رویه ای پایدار نائل آمد.

  • رضوانی، در تحقیقی تحت عنوان تحلیل روند ایجاد و گسترش خانه های دوم در نواحی روستایی شمال تهران به این نتایج دست یافت که این پدیده منجر به آثار عمیق اقتصادی، اجتماعی – فرهنگی و زیست­محیطی در ناحیه شده است.

  • رضوانی و صفایی  در تحقیقی به بررسی گردشگری خانه­های دوم و اثرات آن بر نواحی روستایی شمال تهران پرداخته­اند و در نتایج این پژوهش، آلودگی آب­ها، تخریب چشم­انداز طبیعی، تغییر کاربری زمین، افزایش مهاجرت و دوگانگی اجتماعی را از اثرات این پدیده در جامعه روستایی ذکر شد.

  • اردستانی، محسن در کتابی تحت عنوان مبانی گردشگری روستایی در این اثر نگارنده به صورت گام به گام به بیان مفاهیم مرتبط با گردشگری روستایی شامل روستا، توسعه، توسعه پایدار، گردشگری و… می­ پردازد و تاریخچه هرکدام را نیز شرح می­ دهد. بیشتر تمرکز کتاب بر روی مبانی گردشگری روستایی و مفاهیم توسعه و توسعه پایدار است و گویی آن­چنان که انتظار می­ رود بر پیامدها و مسائل گردشگری روستایی تاکید نشده است.

  • ضیائی و صالحی نسب ، در مقاله­ای با عنوان گونه­شناسی گردشگران خانه های دوم و بررسی اثرات کالبدی آنها بر نواحی روستایی (مطالعه موردی: رودبار قصران)، نتیجه گرفتند که اثرات منفی ناشی از حضور مالکان غیر بومی قدیمی خانه­های دوم به مراتب کمتر از اثرات متناظر آن از جانب مالکان غیر بومی جدید خانه­های دوم است.

صیدایی و همکاران ، در تحقیق خود به این نتیجه رسیدند که موضوع خانه های دوم جدید بوده، منطقه مورد مطالعه (باغ بهادران شهرستان لنجان اصفهان) دارای چشم­انداز طبیعی و جاذبه­ های طبیعی مناسب است، تمایل شهروندان برای گذران اوقات فراغت خود در این مکان­ها زیاد است و بخش خصوصی در این مناطق سرمایه­گذاری های مختلفی می­نماید. علاوه بر این، سرمایه­گذاری­های اقتصادی و کالبدی دارای تأثیرات مثبت و منفی در منطقه بوده و ساماندهی فضایی مناسب این مکان­ها می­تواند آثار مثبت توسعه­ای در منطقه داشته باشد.

گوهری،محمدرضا، در کتابی تحت عنوان اثرات جهانگردی  یکی از دیگر فاکتورهای موثر در این نوشتار، اثرات گردشگری بر جوامع روستایی هدف است. یکی از منابعی که در این بحث می­ تواند راه­گشا باشد، کتاب «اثرات جهانگردی» است. این کتاب حاوی مجموعه مقالاتی در 4 فصل و معرفی تارنماهای مرتبط با تأثیرات جهانگردی در فصل پنجم است. فصل سوم «اثرات جهانگردی» به­ طور خاص به جهانگردی و اثرات زیست محیطی آن پرداخته است.

  • رضوانی و همکاران، در مقاله­ای با عنوان گردشگری خانه­های دوم و اثرات آن بر بهبود کیفیت زندگی ساکنان روستایی (مطالعه موردی: بخش رودبار قصران، شهرستان شمیرانات)، نتیجه گرفت که که گردشگری خانه­های دوم در ناحیه روستایی رودبار قصران، نقش مؤثری در بهبود کیفیت زندگی ساکنان محلی داشته است.

  • کرولین آشلی در سال در مقاله خود تحت عنوان تاثیرات گرردشگری بر روی معیشت روستائیان به این تیجه رسیده است که اثرات گردشگری را بر روی معیشت روستائیان ساکن در قسمت های مختلف کشور نامیبیا بررسی کرده تا به دو هدف عمده دست یابد نخست ارئه یک دورنمای سودمند از صنعت گردشگری جهت ارتقای منافع محلی با تمرکز بر روی معیشت .دوم چگونگی افزایش اثرگذاری گردشگری بر معیشت روستائیان.همچنین چارچوب معیشت پایدار مورد ارزیابی قرار گرفته است.

  • ریچارد و جولیا شارپلی در کتاب مقدمه ای بر توریسم روستایی تا حدود زیادی مفهوم توریسم روستایی و حدود قلمرو آن را و نیز چگونگی برنامه ریزی توریسم را در نواحی روستایی تبیین می کند. و رشد و توسعه گردشگری روستایی را به عنوان بخش مهمی از گردشگری بررسی و بر نقش گردشگری در توسعه اقتصادی،اجتماعی و بازسازی مناطق روستایی تاکید می کنند.

  • جنی هالند ،میشل بارین و لوئیز داکسی در مقاله تحت عنوان توسعه  گردشگری  در نواحی روستایی فقیر متنوع سازی تولیدات و گسترش منافع برای روستاها در اوگاندا و جمهوری چک اسلواکی مورد بررسی قرار داد. با بیان ویژگی های عمده مناطق روستایی از جمله گسترش فقر به توسعه گردشگری در نواحی روستایی فقیری که پتانسیل های بالقوه و بالفعلی جهت جذب گردشگر دارند تاکید می کند. همچنین  در این تحقیق سعی شده با بررسی دو مطالعه موردی در کشور اوگاندا و جمهوری چک واسلواکی توسعه گردشگری روستایی را به لحاظ تاریخی و مفهومی بررسی کند و در نهایت برنامه ها ،چالش ها و تاثیرات گردشگری را مناطق روستایی این کشورها بیان می کند.

حجم نمونه و روش نمونه گیری

در این پژوهش، با استفاده از فرمول کوکران ، از بین 3229  نفر ساکن در دهستان لاویج، تعداد 343 نفر به­عنوان نمونه آماری انتخاب شد. در این پژوهش، شیوه انتخاب خانوارهای نمونه در هر روستا به صورت نمونه گیری تصادفی ساده است.

 روایی و پایایی ابزار جمع آوری داده ها

منظور از روایی، این است که مقیاس و محتوای ابزار یا سؤالات مندرج در ابزار، دقیقاً متغیرها و موضوع مورد مطالعه را بسنجد. یعنی این­که، هم داده های گردآوری شده از طریق ابزار، مازاد بر نیاز تحقیق نباشد و هم این­که بخشی از داده های مورد نیاز در رابطه با سنجش متغیرها در محتوای ابزار خذف نشده باشد یا به­عبارت دیگر، عین واقعیت را به­خوبی نشان دهد. در این پژوهش، به­منظور تعیین میزان روایی پرسشنامه، روایی محتوایی، مورد سنجش قرار گرفت. برای سنجش روایی محتوایی نیز از تکنیک تیم متخصصین متشکل از اساتید و صاحب­نظران دانشگاهی استفاده گردید و اصلاحات بسیاری در آن صورت گرفت.  پایایی ابزار که از آن به اعتبار، دقت و اعتمادپذیری نیز تعبیر می­شود، عبارت است از این­که اگر یک وسیلۀ اندازه­گیری که برای سنجش متغیر و صفتی ساخته شده، در شرایط مشابه در زمان یا مکان دیگر مورد استفاده قرار گیرد، نتایج مشابهی از آن حاصل شود؛ به عبارت دیگر، ابزار پایا یا معتبر، ابزاری است­که از خاصیت تکرارپذیری و سنجش نتایج یکسان برخوردار باشد . به طور معمول، شاخص سنجش پایایی گویه­ها در تمامی تحقیقات پیمایشی، آماره­ای است به نام آلفای کرونباخ، که دامنه آن از 0 تا 1 می­باشد. هرچه مقدار آلفا بیشتر باشد، پایایی ابزار سنجش، بیشتر خواهد بود. طبق قاعده تجربی، مقدار آلفا باید حداقل 70 درصد باشد تا بتوان گفت که آن ابزار، دارای پایایی است. اندازه آلفا به پایایی تک­تک گویه­ها بستگی دارد. برای افزایش مقدار آلفا و در نتیجه افزایش پایایی ابزار سنجش، باید گویه­های ناپایا را حذف کرد. بدین منظور، باید دید با حذف هر گویه معین، مقدار آلفا چقدر می­شود .

از آن­جا که انجام هر تحقیق با هدف مشخص صورت می­پذیرد، بنابراین، در هر پژوهش جغرافیایی پیدا کردن دیدگاه­ها و نظریات مرتبط با موضوع مورد مطالعه، راهنمای اصلی برای رسیدن به اهداف تحقیق است. از این­رو، در این فصل چارچوب نظری و زمینه علمی مرتبط با پژوهش بیان می­شود. بدین­منظور باید مفاهیم کلیدی در بررسی گردشگری خانه های دوم در توسعه پایدار  از دیدگاه کلی بررسی شود؛ از این­رو ابتدا به تعریف گردشگری پرداخته و سپس با  تعریف خانه های دوم و گردشگری خانه های دوم، و روند پیدایش و شکل­گیری، توزیع جغرافیایی و مکانی  این الگوی گردشگری تنبیین و تشریح شد و سپس پیامدها و اثرات گردشگری خانه های دوم و نظریات مرتبط با آنها مورد بررسی قرار گرفت.

تعاریف و مفاهیم

گردشگری

بر اساس تعریف سازمان جهانی توریسم(WTO)، توریسم، شامل فعالیتهای اشخاصی است که به خارج از محیط  عمومی و معمولی خود مسافرت و در آنجا اقامت می کنند، مشروط بر اینکه این اقامت کمتر از یک روز و بیشتر از یک سال نباشد و با اهدافی همانند تفریح، تجارت و غیره در ارتباط باشد(حسین زاده دلیر و حیدری، 1382).

خانه های دوم

در مورد خانه های دوم تعریف واحدی وجود ندارد؛ در فرهنگ جغرافیای انسانی در این مورد چنین آمده است: خانه های دوم خانه هایی است که بوسیله خانوارهای ساکن در نقاط دیگر خریداری و یا به مدت طولانی اجاره می شود. چنین خانه هایی معمولاً در نواحی روستایی قرار داشته و برای مقاصد تفریحی استفاده می شوند، دارای اسامی خانه های آخر هفته و خانه های تعطیلات نیز هستند. موسسه ابداعات اجتماعی در امریکا نیز خانه های دوم را بدین صورت تعریف می کند: خانه های دوم خانه هایی هستند که کمتر از 91 روز در هر سال تقویمی اشغال می شود. به هرحال می توان گفت خانه های دوم یا تعطیلات، مساکنی هستند که در نواحی مختلف از جمله نواحی روستایی توسط ساکنان شهرها معمولا ساخته و یا خریداری می شود و در روزهای معینی مانند روزهای تعطیلات و فصل تابستان عمدتاً با هدف فراغت و تفریح مورد استفاده قرار می گیرند.

 توسعه

برداشت مشترک از مفهوم توسعه حاکی از این است که هدف اساسی توسعه، رشد و تعالی  همه جانبه جوامع انسانی است و از این رو شناخت و درک شرایط و مقتضیات جوامع انسانی و نیازها و تقاضاهای آنان در ابعاد مادی و معنوی از جمله اقدامات اساسی در مسیر پیشرفت و توسعه تلقی می شود. از آنجا که روستاها و مردم ساکن در آنها دارای شرایط، امکانات و مسائل خاص خود هستند، بنابر این توسعه روستایی ضرورت و توجیه پیدا می کند. در تعریف توسعه روستایی آمده است؛ فرایند همه جانبه و پایداری است که در چارچوب آن توانایی های اجتماعات روستایی در رفع نیازهای مادی و معنوی و کنترل موثر بر نیروهای شکل دهنده نظام سکونت محلی (اکولوژیکی، اجتماعی، اقتصادی و نهادی) رشد و تعالی می یابد.

توسعه پایدار

توسعه ای درون زا و نظام مند و متعادل است که بینشی سیستمی را در همه رشته ها مطرح می سازد. از طرف دیگر توسعه پایدار حالت تکاملی برنامه های توسعه است که با دیدی کل نگر و نیز با تاکید بر بینش سیستمی سعی دارد یک رهیافت تعادل بخش را دنبال کند.

گردشگری روستایی

گردشگری روستایی دارای اشکال متعددی است به همین دلیل ارائه تعریف جامع و دقیق از آن دشوار است. در حقیقت توریسم روستایی یکی از مفاهیم و اشکال توسعه پایدار است که در آن از منابع موجود در مناطق روستایی استفاده می شود. این گونه توسعه، کمترین تاثیر مخرب را دارد یا اصولا فاقد چنین تاثیراتی است و از رهگذر ارتقای سطح بهره وری در مناطق روستایی، ایجاد اشتغال، اصلاح توزیع درآمد، فقط محیط روستا و فرهنگی بومی، جلب مشارکت مردم محلی و ارائه شیوه های مناسب برای منطبق ساختن باورها و ارزش های سنتی با شرایط امروزی منافع روزافزون را نصیب مناطق روستایی می سازد.

گردشگری خانه های دوم، یکی از الگوهای گسترش گردشگری به­ویژه در نواحی روستایی و کوهستانی است که از طریق مالکیت خانه های دوم (خانه های ییلاقی یا خانه های تعطیلات) حاصل می­شود .  این روند همچنین به­عنوان واکنشی در برابر بحران روستایی حاصل از تجدید ساختار کشاورزی در حال گسترش است . در برخی کشورها، مالکیت خانه های دوم به­عنوان بخش اجتناب­ناپذیر ز ندگی جدید در نظرگرفته شده و به همین دلیل، اکثر مقصد­های روستایی را گردشگری داخلی تشکیل می­دهند . سابقه خانه های دوم به نوعی به مصر باستان و امپراطوری روم باز می­گردد . در گذشته تصرف این خانه­ها به بخش کوچک و مرفه جامعه محدود می­شد. اشرافیت و بورژازی در انگلستان، فرانسه، سوئد و سایر کشورهای اروپایی از قرن هفدهم به بعد موجب عقب­نشینی از شهر به روستا در تعطیلات آخر هفته شد. از جنگ بین­المللی دوم به این طرف، طبیعت محدود زندگی خانه های دوم به­طور چشم­گیری تغییر یافت. زیرا که این خانه­ها توسط تعداد فزاینده­ای از خانوارهایی که از درآمد متوسطی برخوردار بوده­اند خریداری شده است و آنها بر گروه­های مرفه­تر جامعه فزونی دارند . بر طبق نظر کلات، گسترش خانه های دوم مربوط به بعد از سال 1945 است. عوامل مختلفی در گسترش این پدیده مؤثر بوده است ولی امکان تخصیص قسمتی از درآمد افراد برای امور غیرضروری، وجود فراغت و وقت کافی و سهولت تحرک و جابه­جایی به دلیل بهبود حمل و نقل عمومی و خصوصی، نقش تعیین کننده­ای داشته­اند. به­طور کلی، همان عواملی که در گسترش گردشگری روستایی نقش داشته­­اند در توسعه خانه های دوم نیز مؤثر بوده­اند . در این رابطه، مهاجرت­های مردم روستایی به شهرها و بازگشت موقت آنان به روستاها برای فراغت و ملاقات با اقوام و دوستان یا گذراندن تعطیلات در خانه هایی که از طریق ارث به آن­ها تعلق گرفته و یا این­که خود به ساخت آن­ها اقدام نموده­اند، نقش مؤثری در گسترش خانه های دوم داشته است. علاوه بر این، پدیده شهرگریزی و مهاجرت معکوس به نواحی روستایی که از اوایل دهه 1800 در جهان شروع شده، زمینه­ساز افزایش این خانه­ها در نواحی روستایی بوده است. انگیزه­های اصلی ساکنان شهری برای تملک خانه های دوم، عمدتاً برای گردش درنواحی روستایی، تمایل به سرمایه­گذاری، پس­انداز شخصی در زمینه مسکن، تأمین محلی برای استراحت و فراغت و بالاخره سهولت مالکیت مسکن در نواحی روستایی است.

به­طور کلی، در ارتباط با انگیزه تدارک خانه دوم و سفر به روستا باید گفت که رفتار گردشگران از ارزش­ها، باورها، علایق و انگیزه­های­شان سرچشمه میگیرد. بسته به این­که فرد تجمل­گرا و یا ساده­زیست باشد، خواستار ارتباط و تعامل با جامعه محلی یا درون­گرا باشد، انگیزه­اش از اختیار خانه­های دوم، کسب پرستیژ اجتماعی و نشان­دادن تمکن مالی باشد یا برای وی ابزاری برای حصول به سادگی و نزدیکی با طبیعت و کسب آرامش باشد، اهداف و الگوهای رفتاری و به تبع آن، پیامدهای حضور گردشگران خانه­های دوم متفاوت خواهد بود. بسیاری از ساکنان کلان­شهرها طالب هستند که از این محیط مصنوعی و ساخته شده از آهن و بتون فرار کنند و به مناطق کمتر توسعه­یافته و طبیعی پناه ببرند. گردشگران خانه­های دوم عمدتاً هم­زمان در پی تأمین چندین نیاز هستند و معمولاً این عمل آنان از  انگیزه­­ای واحد سرچشمه نمی­گیرد. با توجه به این­که افراد و جامعه با گذشت زمان تغییر می­کنند، به این واقعیت نیز باید توجه داشت که انگیزه­های آنان نیز با گذر زمان می­تواند تغییر کند. یکی از راه­های شناسایی انگیزه­های گردشگری آن است که الگوی «سلسله مراتب انگیزه­های سفر» را مد نظر قرار داد. «پیرس»، الگو را این گونه تشریح می­کند که رفتار گردشگر در سفر از یک سلسه مراتب انگیزشی تبعیت می­کند. سلسله مراتب انگیزه­های سفر نیز مانند «سلسله مراتب نیازهای مازلو» به نردبان شباهت بسیار دارد و دارای پله­ها یا سطوح متعدد است. حال، اگر نیازهای خاص هر پله یا سطح باز شود، به یک طبقه از نیازهای روانی گسترده و انگیزه­ها دست می­یابیم. با گذر زمان و با برآورده شدن هر پله از نیازها، انگیزه افراد برای گردشگری تغییر می­کند .به­ طور کلی، انگیزه­های اصلی از تدارک خانه­های دوم در مناطق روستایی را می­توان در جدول  مشاهده نمود.

عوامل دافعه شهری و جاذبه های خانه اثرات خانه های دوم بر توسعه پایدار گردشگری مقصد SPSS پایان نامه www.mktop.irهای دوم

عوامل دافعه شهری و جاذبه های خانه اثرات خانه های دوم بر توسعه پایدار گردشگری مقصد SPSS پایان نامه www.mktop.ir

شکل­ گیری خانه های دوم در نواحی روستایی، معمولاً به سه شیوه متفاوت صورت می­گیرد: روش اول، تبدیل مساکن روستایی دائمی در روستاها به خانه های دوم است. این شیوه در اروپا نسبت به امریکای شمالی رواج بیشتری دارد. شیوه دوم، ساخت خانه های دوم در قطعه زمین­های تملک­شده خصوصی افراد است که در اروپا به دلیل محدودیت­های ساخت و ساز و کمبود زمین این شیوه رواج کمتری در مقایسه با امریکای شمالی دارد. شیوه سوم، ساخت خانه های دوم توسط شرکت­های توسعه است که در دوره­ها و با مناطقی که تقاضا زیاد بوده، این شیوه توانسته است نیازها را پاسخ دهد .  به­طور کلی، خانه های دوم را نه به­عنوان پدیده­ای جداگانه بلکه باید به­عنوان بخشی از سیستم شهری در نظر گرفت. در این رابطه، مرسر ، معتقد است که خانه های دوم را باید به­عنوان گسترش اکولوژیکی بسیار تخصصی شهر و به مثابه بخشی از فضای زندگی شهری در نظر گرفت. در مقابل راجرز ، خانه های دوم را از عناصر اقتصادی شهر-منطقه در نظر می­گیرد .

خانه های دوم طی چند دهه اخیر در اغلب نقاط جهان در حال گسترش است اما در کشورهای اروپایی و امریکای شمالی رواج بیشتری دارد. در سال 1970، حدود 1320000 خانه دوم در فرانسه وجود داشت که این مقدار در سال 1982 به 2300000 واحد رسید. که از این مقدار 1300000 خانه دوم در نواحی روستایی قرار دارند. تمرکز این خانه­ها در اطراف پاریس، به­ویژه در نواحی جنوبی این کشور و حتی استان­های کم جمعیت این کشور است. کاپوک ، تعدا خانه های دوم را در اروپای غربی 3 میلیون واحد برآورد کرده است. برآورد ریگتز نیز برای آمریکا همین تعداد و برآورد بیکر  برای کانادا 500 هزار واحد است. علاوه بر این در استرالیا، تقریباً 250000 خانه دوم  و در زلاند نو و مناطق سفیدپوست­نشین آفریقای جنوبی نیز با نسبت کمتر وجود دارد. نسبت خانه های دوم به کل مساکن در سال 1970 در سوئد 22 درصد، نروژ 17 درصد، اسپانیا 17 درصد و فرانسه 16 درصد می­باشد . در لیک دیستریکت انگلیس، 16 درصد از مساکن به­صورت خانه های دوم یا تعطیلات هستند و در برخی از قسمت­های این ناحیه بیش از یک­سوم مساکن در این طبقه قرار می­گیرند. همچنین در کانتی نورفلک این کشور حدود 11 درصد از مساکن، تحت اشغال ساکنین دائمی نیست . در ایالات متحده امریکا نیز خانه های دوم به­ویژه در نواحی ممتاز گردشگری در نواحی فلوریدا و کالیفرنیا رواج دارد و در اتحاد جماهیر شوروی «داچاها» در حوالی مسکو و یا در کرانه­های دریای سیاه نقش مشابه را ایفا می­کرده­اند در سرزمین­های گرمسیری، طبقات مرفه، چنین اقامتگاه­های را در نواحی مرتفع احداث می­کنند. و….

امید داریم تا اینجای مطلب مورد توجه شما قرار گرفته باشد. جهت دریافت ادامه مطلب  به صورت کامل  WORD + PDF  به لینک دریافت زیر مراجعه نمایید. براساس سیستم پایان نامه نویسی تنظیم شده است و کلیه مطالب آن دارای رفرنس معتبر میباشد. پرسشنامه در فایل دریافتی میباشد.

برای دریافت pdf + word بر روی کلیدزیر ،کلیک نمایید . 

قیمت: 20000 تومان

20000 تومان خريد

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Fill out this field
Fill out this field
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.
برای ادامه، شما باید با این شرایط موافقت کنید

بیست − 3 =

فهرست